Zeebaarzen hebben een ongelofelijk aanpassingsvermogen. Je kunt ze in de meest uiteenlopende biotopen treffen: in de buurt van wrakken op de bodem van de Noordzee, maar ook op zandbanken waar geen meter water staat. Ze schuimen de branding af die de stranden geselt, maar zwemmen net zo goed een haven in waar het water bijna stil staat. En ze worden soms bizar diep landinwaarts gevangen, zoals menig snoekbaarsvisser zal beamen die een stevige zeebaars als bijvangst mocht noteren tijdens het verticalen in de brakwaterzone… Over deze fascinerende soort is dus nog lang niet alles bekend en daarom doen Vlaamse wetenschappers er al jaren onderzoek naar, in samenwerking met sportvissers.

Tekst en foto’s: Bart Debaes

Een aantal jaren terug werd ik gevraagd om in Vlaanderen te helpen zoeken naar zeebaarsvissers die konden helpen om een aantal grote zeebaarzen te vangen. De bedoeling was om een mobiel laboratorium op te zetten aan de waterkant om de gevangen vissen operatief te voorzien van een zendertje. Op die manier wilden de wetenschappers hun levensweg volgen om een beter inzicht krijgen over het gedrag van deze vissoort.

Twee problemen

Zelf viste ik in die tijd weinig op zeebaars in Vlaanderen, want ik trok hiervoor altijd naar Nederland. Daar kende ik genoeg goede zeebaarsstekken, die bovendien vaak niet zo ver uit de buurt lagen van zoetwaterstekken waar ik de periode van dood tij kon overbruggen met andere visserijen. Ik kende echter wel wat jongens die veel tijd staken in Vlaamse zeebaars en dus stuurde ik hen een mailtje. Al gauw bleek echter dat ik moeilijk vrijwilligers zou vinden die wilden meewerken aan dit project en wel om twee redenen.

Dit exemplaar is groot genoeg om te taggen.

Dit exemplaar is groot genoeg om te taggen.

Ten eerste waren nogal wat Vlaamse zeebaarsvissers bang dat ‘hun’ stekken bekend(er) zouden geraken. Vaak hebben ze jaren gezocht naar plaatsen waar hun zilveren prooien wat vaker te vangen zijn en die jarenlang opgebouwde kennis zomaar te grabbel gooien zagen ze niet erg zitten. Zeebaars is, jammer genoeg, erg lekker, en daardoor is de rij hengelaars die er culinair van willen genieten erg lang. Zeker als iemand anders voor hen uitzoekt waar de baarzen te vangen zijn, sluiten ze graag aan bij de dis. Pioniers doen daarom vaak alles wat ze kunnen om pottenkijkers te vermijden. Ze bevissen hun betere stekken bijvoorbeeld enkel in het donker, heel erg vroeg in de ochtend, of erg laat in de avond. Ook zetten ze hun wagen soms extra ver van de te bevissen stekken, zodat het zeker niet opvalt waar ze aan het vissen zijn. Ik ken zelfs iemand die een vouwfiets in de auto steekt om kilometers ver van zijn geparkeerde wagen aan de slag te kunnen gaan. Het klinkt misschien wat overdreven, maar nadat hij een tijdje lang mooie aantallen grote zeebaars op zijn Facebook-pagina had gepost kreeg hij ongewild een aantal wel zeer enthousiaste ‘volgers’ en dat laatste mag je in dit geval letterlijk nemen. Met een team onderzoekers op pad gaan zagen deze vissers dan ook niet zitten…

Onderzoek naar zeebaars langs de Belgische kust.

Onderzoek naar zeebaars langs de Belgische kust.

En er was nog een tweede probleem: de biologen wilden enkel hun labo opzetten als ze 100% zeker waren van voldoende vangsten. Dat is logisch natuurlijk: hun kosten/baten-analyse moet altijd kloppen en een paar sessies komen kijken naar vissers die niets vangen, zou zorgen voor een zeer negatief resultaat. Geen enkele van de aangesproken vissers kon mij echter vangstgarantie geven. Zeebaars is immers een zeer wispelturige vissoort, en zekerheden zijn er nooit. Dit plan ging dus helaas niet door…

De rest van het artikel vind je in BEET november 2023. Het magazine verschijnt half november en is dan verkrijgbaar in de boekhandels en bij de hengelsportzaken. Voor een abonnement op BEET, voor het laatste nieuws op het gebied van materiaal en technieken voor het vissen aan en op zee, ga je naar: https://shop.beet.nl/category/abonnementen/.