Struinend op Ruisvoorn

Ik weet niet wat het is, maar soms heb je gewoon iets speciaals met een bepaalde vissoort. En zo zijn er veel vissoorten in Nederland waar ik met periodes graag gericht op vis. Klein of groot, het maakt mij niet zoveel uit. Bij één vissoort krijg ik echter altijd weer dat speciale gevoel wanneer ik er eentje vang… Grote ruisvoorn!

Tekst en foto’s: Rico ’t Mannetje

Het zijn zeker niet de snoeiharde aanbeten waar bijvoorbeeld de zeebaars zo bekend om staat. Persoonlijk vind ik de ruisvoorn simpelweg één van de – misschien zelfs wel dé – mooiste zoetwatervissen van Nederland. Hoe groter ze zijn, des te mooier ze worden. De vuurrode vinnen en de oranje/gouden gloed op de schubben zijn werkelijk een lust voor het oog. Het is dan weer keer op keer een feestje wanneer ik weer met zo’n prachtige vis op de foto mag. De ruisvoorn mag dan wel niet zo spectaculair zijn qua fysiek vermogen, maar kan wel ontzettend schuw en behoorlijk kieskeurig zijn als het gaat om aasvoorkeur. Het zijn niet alleen vegetariërs, maar ook rovers van de bovenste plank! Insecten en insectenlarven, maar ook kleine jonge vis zijn niet veilig in de buurt van deze vis.

LEEFGEBIED

De ruisvoorn komt in heel Nederland voor. Van kleine slootjes bij jou in het dorp, tot aan de vele grote zoetwaterplassen die Nederland rijk is. Vooral helder, stilstaand of rijk begroeid langzaam stromend water is waar ruisvoorn zich thuis voelt. Fiets je regelmatig door de polder? Kijk dan eens in de watertjes om je heen en zult je verbazen hoeveel er eigenlijk rondzwemmen. Dit geldt natuurlijk over het algemeen voor de kleinere vissen. De grote vissen laten zich niet zo makkelijk zien. Maar, met een goede polaroidzonnebril en enige kennis van het water, kun je soms heel grote ruisvoorns tegenkomen. Oók in de watertjes waar je dat niet snel verwacht.

De afgelopen jaren ben ik mij steeds meer in het vissen op grote ruisvoorn gaan verdiepen. Het voordeel van een allround sportvisfanaat is dat je in heel veel gebieden terechtkomt. Makkelijke, maar soms ook minder toegankelijke plekken. Plekken waar je ‘per ongeluk’ opeens heel andere mooie vissoorten tegenkomt. Stekken die je een totaal andere kijk op een bepaald water kunnen geven. Zo’n soort gebeurtenis bracht mij naar grote ruisvoorn… Voorheen hield ik mijzelf, tijdens het ruisvoornseizoen, met allerlei visserijen bezig. Dat terwijl ik wist dat de ruisvoorn zich in een bepaald gebied ophield. Tegenwoordig doe ik dat totaal anders. Als ik één ding heb geleerd, is het wel dat wanneer je weet dat ze op een bepaald stuk zitten, je niet te lang moet wachten om te proberen er één te vangen.

Misschien wel dé mooiste zoetwatervis van Nederland, ruisvoorn!

Voordat je het weet zijn ze vertrokken en zie je ze voorlopig niet meer terug. Profiteren van de korte aanwezigheid is dus iets wat je zeker moet doen! Met name rond het paaiseizoen van de ruisvoorn wordt het ineens een stuk interessanter om achter deze grote vissen aan te gaan. Net zoals bijvoorbeeld karper en brasem, zoeken deze vissen in het voorjaar de ondiepte op om zich klaar te maken voor de paai. Ruisvoorn lijkt dit als eerste te doen in vergelijking met eerder genoemde vissen. Het voorjaar is dé periode voor grote ruisvoorn!

DE VISSERIJ

Ben je een fanatieke karpervisser die graag struinend de karper opzoekt? Dan snap je waarschijnlijk de spanning, vreugde én voldoening wel van deze visserij. Zeker wanneer je eindelijk die targetvis vangt, waar je al weken achterna zit. Steeds geeft de vis zich niet thuis wanneer je voor de zoveelste keer je aasje deponeert in de baan die hij zwemt. Maar wanneer de vis dan eindelijk toehapt en op het matje ligt, doet je dat alle moeite en tijd vergeten. De manier van vissen lijkt dus vaak enorm op de karpervisserij, alleen het materiaal dat je nodig hebt is een stuk lichter.

Zoals ik al aangaf ben ik een allround visser. Ik heb dan ook met enige regelmaat last van keuzestress. En die keuze maken is soms erg lastig voor mij. Zo had ik mij afgelopen voorjaar voorgenomen om een lange periode, wanneer de omstandigheden gunstig zouden zijn, de focus op de grote ruisvoorn te leggen. Even geen afwisseling tussen bijvoorbeeld de karper- en zeeltvisserij. Nee, de volle concentratie eens echt gericht op de grote ruisvoorn. De jaren ervoor ben ik al regelmatig succesvol geweest met het vangen van ruisvoorn. Alleen had ik sterk het gevoel dat ik steeds te laat was en dat het beste moment eigenlijk al voorbij was. Ik besloot dan ook om mijn aanpak dit keer over een hele andere boeg te gooien…

JUIST MOMENT

Eind februari 2019 hadden we te maken met extreem warme temperaturen voor de tijd van het jaar. Op sommige plaatsen kwam het kwik zelfs even boven de 20 graden Celsius. De watertemperatuur, zeker op de ondiepe stukken, zou nu rap moeten stijgen. Op een vrije middag besloot ik dan ook om wat watertjes af te lopen. Op de eerste stek zag ik geen teken van leven. Ik besloot snel naar de volgende stek te gaan. Ook hier kon ik geen ruisvoorn spotten. Zou het dan toch nog te vroeg zijn?

Ondanks de hoge temperaturen van de afgelopen week, kon ik me bijna niet voorstellen dat er nergens ruisvoorn te spotten was. Ik had me er min of meer al bij neergelegd dat ik misschien toch te vroeg was. Het is immers ook eind februari! Al denkend loop ik terug naar de auto en plotseling schiet mij opeens iets te binnen. Ik wist nog een uithoekje van een watertje niet ver hier vandaan. Dit stukje water (een dode zijarm van een grote plas) ligt compleet in de luwte en er staat nog geen 30 centimeter water. Hoewel ik hier nooit eerder ruisvoorn had gespot, heb ik de potentiële plek wel onthouden. Ik besloot er snel even te gaan kijken.

Bij aankomst zie ik meteen twee mooie ruisvoorns genieten van de eerste warme dag van het jaar. Omdat dit heel schuwe vissen zijn en er nog amper begroeiing staat langs de oevers, is het noodzaak extra voorzichtig te zijn wanneer je dit soort vissen benadert. Op m’n knieën sluip ik zachtjes naar de waterkant. Ik werp mijn dobbermontage met een trosje maden voorbij deze twee ruisvoorns en trek heel voorzichtig het aas terug in de buurt van de vissen. Na enkele seconden komt één van de vissen zachtjes, maar duidelijk, naar het aas gezwommen. De vis raakt met zijn lip even de maden aan, maar schenkt er vervolgens geen aandacht meer aan. Wat ik ook probeer, het lukte me niet om één van deze vissen in verleiding te brengen. Afijn, het goede nieuws is dat ik ruisvoorn heb gespot. Nu moet ik ze alleen nog aan het azen krijgen.

Helaas zouden dit de eerste twee, maar voorlopig ook de laatste twee grote ruisvoorns zijn die ik zou zien. In het vroege voorjaar ben je extra afhankelijk van zon die het wateroppervlak net even een paar graden doet stijgen overdag. Met donker weer (bewolkt en wind) kun je het in het vroege voorjaar wel vergeten. En aangezien er ook nog fulltime gewerkt moet worden, moet alles net even precies goed samenvallen.

WIE HET EERST KOMT…

Het is inmiddels eind april en een warm Paasweekend is voorbij. Ik ben doordeweeks een dag vrij, maar de weersvoorspellingen (bewolkt en best wat wind) zijn niet echt gunstig voor de ruisvoorn. In de ochtend besluit ik om een paar vroege voorjaarszeebaarzen achterna te gaan. Maar wanneer in de middag de zon zich toch laat zien en de wind wat gaat liggen, beginnen bij mij de alarmbellen te rinkelen. Ik switch thuis snel mijn uitrusting.

Een typische stek waar je misschien wel ruisvoorn kunt verwachten. De ene keer willen ze levend aas en soms hebben ze meer trek in iets vegetarisch.

MATERIAAL

De hengel die ik gebruik is een drie meter lange hengel met een werpgewicht tot tien gram. Daarop een kleine/lichte 2500 serie molen met een dunne (16/00) nylon hoofdlijn. Mijn dobbermontage maak ik op een 15/00 fluorocarbon onderlijn van circa anderhalve meter lang. Als beetindicator gebruik ik een inline vlokdobber met daarboven een rubber stoppertje. In plaats van knijploodjes, gebruik ik altijd tungsten sinkers van Korda. Dit heeft namelijk een hoop voordelen ten opzichte van gewoon knijplood. Tungsten is zacht en beschadigt de lijn dus niet. Makkelijk, want je kunt deze dan meteen als stopper gebruiken om afstand te houden van je aas. Daarnaast heeft het meer gewicht dan lood en heb je meteen een aardig werpgewicht om je dobbermontage wat verder uit te werpen. En last but not least; tungsten heeft een doffe kleur en schittert niet als (normaal) lood in de zon. Dit lijkt niet veel uit te maken, maar dit maakt in de praktijk een hoop verschil. Als haak gebruik ik altijd de Gamakatsu LS-3513F. De brede haakbocht zorgt voor een mooie aaspresentatie en een goede inhaking.

AAS

Het aas dat ik altijd meeneem is witbrood, maden en mais. Ik varieer regelmatig met het aas, maar ik voer nooit! De kans is namelijk groot dat je meeuwen, eenden of andere ongewenste dieren naar je stek lokt. Gebeurt dit, dan ben je meteen kansloos. Zeker als het gaat om grote ruisvoorn. De ene keer willen ze levend aas en soms hebben ze meer trek in iets vegetarisch. Ook draag ik altijd een polaroidzonnebril om beter zicht te krijgen wat er in het water gebeurt.

De eerste is zonder twijfel één van de grootste ruisvoorns die ik ooit heb gezien en rijd naar de supermarkt voor vers brood en mais. Maden heb ik gelukkig nog in de koelkast staan na een feedersessie van het afgelopen weekend. Onderweg naar de eerste stek, zie ik meteen in een zijslootje een school kleine ruisvoorn aan het wateroppervlak liggen. Dat is een gunstig voorteken. Een stukje verderop kom ik aan waar ik de grote ruisvoorns verwacht. De eerste blik over het water belooft niet veel goeds. Maar na een paar minuten spotten, zie ik dan toch een serieuze ruisvoorn voorbij zwemmen. Ik volg hem, werp hem meerdere malen aan, maar hij kijkt totaal niet om naar het aas.

Het riet is inmiddels al lekker gegroeid en ik besluit om mezelf een beetje verdekt op te stellen. Niet veel later komt (waarschijnlijk) dezelfde vis voorbij gezwommen. Dit is echt een heel serieus exemplaar. Ik werp mijn montage met een trosje maden in de baan van de vis. Maar net wanneer ik denk dat deze eindelijk komt, verschijnt er van onder een paar afgebroken takken een andere ruisvoorn. Heel even liggen ze recht tegenover elkaar, starend naar het trosje met maden. De eerste is zonder twijfel één van de grootste ruisvoorns die ik ooit heb gezien. Ik hoop dan ook dat deze als eerste zal toehappen. Maar het is juist de vis die onverwachts tevoorschijn kwam, die het trosje met maden genadeloos naar binnen werkt. Ik zet de haak en na een korte felle dril land ik de eerste ruisvoorn van het jaar. Het meetlint geeft een lengte van 40,5 centimeter aan! Wat een prachtvis… Maar meteen denk ik terug aan twee minuten geleden. De ruisvoorn die ik eigenlijk achterna zat. Deze vis moet wel een eind voorbij de 40 centimeter zijn geweest. Nog enkele uren na het vangen van mijn eerste ruisvoorn van het seizoen, ga ik op zoek naar deze vis. Maar helaas, de vis is nergens meer te vinden.

PASSENDE PUZZELSTUKJES

Het is begin mei en de dagen worden langer. Meer zonuren en de temperaturen gaan al richting de 20 graden Celsius. Het is maandag en het mooie voorjaarsweer brengt mij in bepaalde gedachten tijdens het werk; bij die ene grote ruisvoorn… Soms heb je gewoon zo’n voorgevoel dat er iets moois kan gebeuren. Ik moet vanavond, na mijn werk, zo snel mogelijk terug naar de plek waar ik die absurd grote ruisvoorn tegenkwam!

In de avond valt mij meteen de activiteit op aan het wateroppervlak. Een blik over het water doet mijn hart sneller kloppen. Ik zie meteen een school van zeker vijf grote ruisvoorns aan het wateroppervlak azen. Heel voorzichtig benader ik deze tot werpafstand. Ik werp mijn dobber met een kleine vlok achter de school met ruisvoorn en trek het aas voorzichtig terug tot tussen de azende ruisvoorn. Ik heb meteen hun aandacht. Eén vis twijfelt geen moment en komt direct naar het aas gezwommen. Ik kan mijn vlok niet meer zien, maar ik zie de vis vlak voor mijn dobber afzakken. Enkele seconden later gaat de dobber onder en zet ik de haak. Hangen! Ik voel meteen dat dit een grote ruisvoorn is. Na een korte spannende dril kan ik de vis uiteindelijk scheppen. Wat een bak! Ik leg de vis op het meetlint en zie dat de staart 45 centimeter aanwijst. Wauw! Ik zet de vis niet meteen terug, maar besluit hem in het water in een groot drijfnet te leggen. Op deze manier weet ik zeker dat ik kans maak om er nog één te vangen.

De school ruisvoorns heeft zich inmiddels door dril van de vis verplaatst naar een stuk verderop. Ik besluit om precies hetzelfde te doen. Opnieuw ligt mijn vlokje tussen de ruisvoorns en zinkt tergend langzaam naar beneden. Langzaam zie ik een grote bek open gaan, waarin het vlokje volledig verdwijnt. Heel even denk ik dat het om een kleine karper gaat. Maar wanneer ik de haak zet, zie ik meteen dat dit één van de grootste ruisvoorns moet zijn die ik ooit heb gehaakt.

Door het riet en het wier wordt de dril nog wat spannend gemaakt. Maar uiteindelijk kan ik ook deze vis scheppen. De eerste blik op deze vis zal ik nooit meer vergeten. De vis is in alles extreem. De lengte, de hoogte en die kleur… Ongelooflijk! Ik leg de vis op het meetlint en tot mijn vreugde zie ik dat de vis tot iets over de 48 centimeter in lengte gaat! Dit is verreweg de grootste ruisvoorn die ik ooit heb gezien.

Snel stop ik de vis bij de andere ruisvoorn in het drijfnet. Heel even pak ik een momentje om alle adrenaline en vreugde op me in te laten werken. Op dit moment heb ik 93 centimeter ruisvoorn in mijn net en niemand in de buurt om foto’s te maken. Ik ben vaak alleen op pad en kan redelijk (met behulp van een statief) foto’s maken. Maar dit is zo bijzonder. Het risico op mislukte foto’s wilde ik zeker niet nemen. Niet vandaag! Deze vangst is uniek. Ik bel snel één van mijn vismaatjes op. Gelukkig is hij ook nieuwsgierig naar deze vangst en wil graag wat foto’s komen maken. Bezweet en hijgend komt hij even later aangerend.

“Nou laat ze maar eens zien”, zegt hij. Even later kan hij in het laatste avondlicht een aantal mooie plaatjes schieten. Super, een moment om nooit meer te vergeten!

KERS OP DE TAART

De volgende avond kan ik het niet laten om nog eens terug te gaan. Hetzelfde water, dezelfde aanpak. Daar waar ik gister nog succes had en meerdere grote ruisvoorn zag liggen, lijkt het nu wel uitgestorven. Op een paar kleine ruisvoorns na, valt er weinig te zien.

Ik besluit hier niet lang te blijven en meters te maken. Na een kleine wandeling zie ik in de verte een viertal ruisvoorns mij tegemoet zwemmen. Snel werp ik mijn vlok in de baan van de vissen. Eerst zwemmen ze alle vier voorbij, maar wanneer er één besluit terug te keren, volgt de rest van de school meteen. Ik weet niet wat ik zie. Van totaal geen interesse, naar het plotseling ontstaan van voedselnijd. Ze willen alle vier dezelfde vlok en al snel hapt de eerste toe. Helaas sla ik mis. Maar de vlok valt in het water uit elkaar en ik zie dat de vissen zich ontfermen over het achtergebleven brood. Vlug doe ik een nieuw vlokje aan m’n haak, werp deze meteen tussen de ruisvoorns en binnen enkele seconden is het nu wel raak. Tijdens de dril van deze ruisvoorn zwemt er steeds een andere vis mee. Dat is toch wel bijzonder. Zo schuw en schichtig als ze normaal zijn, lijken ze nu opeens nergens bang voor te zijn. Na het landen van deze vis, stop ik de ruisvoorn in mijn drijfnet. Het kan niet lang duren voordat ik ook een tweede vis haak. Ze zijn op dit moment zo gretig… En inderdaad, de volgende worp is meteen weer raak. Opnieuw een prachtige dubbel. Iets kleiner dan de dag ervoor, maar met een lengte van respectievelijk 40 en 46 centimeter is ook dit een geweldige vangst!

DE BALANS

Uiteindelijk kan ik deze week meerdere 40 centimeter-plus vissen vangen. Ook met de vlieghengel pak ik nog twee mooie vissen. Soms moet je simpelweg het geluk hebben dat alles een keer samenvalt. Daartegenover staat wel dat je veel tijd en moeite moet investeren en daarom wat dingen even opzij moet zetten om uiteindelijk een keer succesvol te zijn. Wanneer alles dan uiteindelijk op zijn plek valt, is er eigenlijk nog maar één ding wat je moet doen… Genieten!