50 jaar Beet – Een artikel van toen…2019
Alle ins en outs
JAN VAN SCHENDEL – In deel 1, van deze driedelige reeks, beschreef ik de beginjaren van het elastiekvissen. Het is tegenwoordig bijna niet meer voor te stellen dat je de voordelen van elastiek ontkent. Deze maand neem ik de elementen onder de loep die je nodig hebt om een elastiekmontage te maken.
Op sommige aspecten van een wedstrijd heb je weinig invloed. Als visser zul je het moeten doen met en op de plaats die je krijgt toegewezen, of die plek nu goed is of niet. Het is dan ook nutteloos om je er verder druk over te maken. Veel beter is het om je te concentreren op de dingen waarop je wel invloed hebt en ervoor te zorgen dat je die zo perfect mogelijk kunt uitvoeren.
Een van de dingen waarop je 100% invloed hebt, is het gebruikte materiaal. Dat moet voor de omstandigheden perfect zijn. De gebruikte elastiekmontage mag nooit falen en moet het maximale uit de mogelijkheden halen. Een simpele aanpak werkt in onze sport bijna altijd het best. Vooraf overal goed over nadenken en dan het juiste materiaal voorbereiden. Naarmate je meer ervaring krijgt, zul je vaker dat juiste materiaal op de goede manier weten te gebruiken. Dat levert dan weer betere resultaten op, wat weer meer vertrouwen oplevert, enzovoort. Deze teksten lijken misschien simpel, maar geloof me, zo gaat het in de wedstrijdvisserij.
ELASTIEKSYSTEMEN
Er zijn verschillende systemen voor hoe je elastiek in de hengel kunt bevestigen: het bung-systeem en het side puller-systeem. Bij de bung zit het complete elastiek in de hengel gebouwd en kun je tijdens het drillen geen invloed uitoefenen op de weerstand van het elastiek. Bij de modernste side puller-systemen komt het elastiek via een speciale opening aan de zijkant van de hengel naar buiten. Je hebt van dat stukje elastiek tijdens het vissen geen last, maar wanneer je een echt grote vis haakt, zal dat laatste stukje elastiek je helpen door de extra rekkracht die wordt gecreëerd. Deze side puller-systemen zijn echt een fantastische uitvinding en eigenlijk zo’n simpele hulp om grote vissen ook echt in het schepnet te krijgen.
Voor een goede elastiekmontage heb je naast elastiek het volgende nodig: een bush, een connector of kraal, een threader en een bung. Zo, lekker handig zijn al die Engelse termen, zeker voor de niet of nauwelijks Engels sprekende vissers… Ik zal deze items hier allemaal volledig uitleggen.
DE BUSH
De bush is een kunststof busje dat op het uiteinde van het topdeel wordt geplaatst. Het zorgt ervoor dat het elastiek soepel uit de top komt; het beschermt het elastiek tegen de scherpe rand van het carbon. Je hebt internal en external bushes, die respectievelijk in en over het uiteinde van de hengeltop komen. Ik adviseer altijd de internal versie. Zo’n busje druk je dus in de top. Sommige vissers lijmen ze vast, maar vaak is dit niet nodig. Je hebt verschillende diameters bushes die matchen bij de hengeltop en de dikte van het elastiek.
Vaak moet de hengeltop worden ingekort om het topbusje erin te laten passen. Juist hier maken veel vissers een grote fout. Ze zijn bang om veel lengte af te zagen. Als je bijvoorbeeld 60 centimeter moet inkorten, dan volgt er paniek over de visafstand. In de praktijk zal de precieze maximale lengte voor het vissen zelf niet aankomen op enkele centimeters. Maar wanneer je toch die maximale lengte wilt hebben, dan kun je dat bereiken door aan het achtereinde van de hengel een verlengstuk te gebruiken. Mijn advies? Zaag bij twijfel het hengeltopje gerust iets verder af, waardoor je een topbusje kunt gebruiken dat meer dan ruim voldoende is voor de diameter van het gebruikte elastiek. Hoe beter dit is verzorgd, des te beter zal de elastiek door de hengeltop lopen en er ook weer in terugglijden nadat er spanning op heeft gestaan. Ik heb al vaak een bijna complete lengte van de hengeltop afgezaagd om dit te bereiken. Bij twijfel iets verder afzagen is het beste advies dat ik kan geven. Een en ander hangt ook mede af van de kwaliteit van de hengel. Wanneer je er een beetje op let, zie je heel vaak vissers die tijdens het vissen een stukje elastiek hebben dat buiten de hengeltop hangt. In verreweg de meeste gevallen is de reden heel simpel: de elastiek heeft niet genoeg ruimte aan de binnenzijde van de hengeltop. Iets verder afsnijden dus! Bij duurdere hengels zie je tegenwoordig vaak dat de busjes al in de hengeltoppen zitten bij aankoop. Hoe duurder de hengel, hoe beter ook de kwaliteit van het gebruikte carbon is. Vaak zal de hengel ook strakker zijn, met name in het topgedeelte. Ik heb altijd een bloedhekel aan hengeltoppen die, nadat de elastiekmontage is gemaakt, nog steeds te veel buigen. Juist dat zorgt voor het opstroppen van de elastiek in de hengeltop tijdens de dril van een vis.
KRAAIENPOOT
Je moet natuurlijk de vislijn aan de elastiekmontage maken, daar zijn verschillende methoden en bijbehorende materialen voor. Zo heb je het ‘kraaienpoot-systeem’. Ook heb je een zogenaamde ‘connector’, die speciaal voor dit doel is gemaakt. Veel vissers gebruiken connectors en op zich is dat prima. Zorg in dat geval altijd voor een connector die zo klein mogelijk is.
Het ‘kraaienpoot-systeem’ gebruik ik wanneer ik volle elastiek gebruik en wanneer ik holle elastiek gebruik, maak ik gebruik van een Drennan dacron-bevestiging (te koop in de meeste hengelsportwinkels).
KRAAIENPOOT
Je moet natuurlijk de vislijn aan de elastiekmontage maken, daar zijn verschillende methoden en bijbehorende materialen voor. Zo heb je het ‘kraaienpoot-systeem’. Ook heb je een zogenaamde ‘connector’, die speciaal voor dit doel is gemaakt. Veel vissers gebruiken connectors en op zich is dat prima. Zorg in dat geval altijd voor een connector die zo klein mogelijk is.
Het ‘kraaienpoot-systeem’ gebruik ik wanneer ik volle elastiek gebruik en wanneer ik holle elastiek gebruik, maak ik gebruik van een Drennan dacron-bevestiging (te koop in de meeste hengelsportwinkels).
ZO MAAK IK HET KRAAIENPOOT-SYSTEEM
Eerst trek ik een rubber kraaltje op de elastiek en daarna knoop ik een simpele lus aan het uiteinde van de elastiek, vergelijkbaar met een onderlijnlus. Vervolgens knip ik op circa 2 mm van de knoop de lus weg en ook het vrijstaande uiteinde knip ik op 2 mm af. Wat overblijft is dus de knoop met drie uitstekende deeltjes elastiek van elk 2 mm. Met enige fantasie kun je hier een poot in zien; in de volksmond wordt dit daarom een ‘kraaienpoot’ genoemd. Achter deze kraaienpoot bevestig ik op een speciale manier de dobbermontage. Het rubber kraaltje zorgt voor een zo goed mogelijke afsluiting van de hengeltop en de bush, zodat daar geen water in kan lopen.
DACRON CONNECTOR
Een connector is simpelweg het verbindingsstukje tussen elastiek en vislijn. Hoe kleiner de connector des te beter. Hij is niet meer dan ‘een noodzakelijk kwaad’ wat mij betreft en daarom prefereer ik een dacron bevestiging (die kant en klaar te koop is),
zoals op deze foto’s te zien is of een kraaienpoot bevstiging
THREADER
Een goede elastiekmontage is minimaal 2 meter lang, zelf gebruik ik zo’n 2,5 meter. Ik zie vaak dat vissers de elastiek slechts door het topdeel van de hengel gebruiken. Dat is echt te kort, want je hebt gewoon te weinig lengte aan elastiek om genoeg ‘rek’ te verkrijgen om grotere gehaakte vissen te kunnen landen. Met een brasem aan de haak zal het nog wel goed komen misschien, met grotere en sterkere vissen zeker niet!
De threader is een soort gitaarsnaar waarmee je de elastiek door de hengeldelen trekt. Bij dikkere maten elastiek heb je dit hulpmiddel vaak niet eens nodig, mits de binnenzijde van de hengeldelen droog is.
THREADER
Altijd eerst de connector of kraaienpoot op het elastiek monteren. En ook altijd werken van ‘dun naar dik’. Dus je haalt eerst het elastiek door de hengeltop, daarna door het tweede hengeldeel en vervolgens de bevestiging van de bung.
DE BUNG
De bung is simpelweg de elastiekbevestiging die is bedoeld voor in het tweede, of in sommige gevallen zelfs het derde hengeldeel. In feite is een bung een soort tuigenplankje waar je het elastiek aan vastmaakt en omheen wikkelt. Door de mate van wikkelen bepaal je de spanning van het elastiek. Door een conisch gevormd deel zal de bung houvast vinden op een plek in de hengel. Het belangrijkste aan de gebruikte bung vind ik dat er een soort minuscuul ‘plankje’, zoals ik het noem, is meegegoten ín het kunststof, waardoor je heel gemakkelijk de gebruikte elastiek binnen enkele seconden kunt aanpassen aan de exacte visomstandigheden.
De foto zegt meer dan duizend woorden. Voorbeeld: je bent aan het vissen en de visserij is veel beter dan gedacht. Er moet ‘gas gegeven worden’. Heel even de elastiek iets strakker afstellen en plotseling kun je vissen uit het water tillen die je eerst moest scheppen. Je wint met deze actie tijd, en tijd is vis. Wanneer daarentegen de visserij ultramoeilijk is, moet je vaak vissen met een dunnere onderlijn en fijnere haak om nog aanbeten te krijgen. Dan moet de elastiek juist wat losser worden afgesteld. Juist dit is zo belangrijk! Je zult zo gehaakte vissen vangen in plaats van verspelen bij het zetten van de haak.
Je weet natuurlijk vooraf nooit hoe de visserij exact zal zijn. Met behulp van de bung kun je alles binnen ‘no time’ perfectioneren. De standaardmontage die ik gebruik is altijd hetzelfde: de gebruikte elastiek moet zodanig zijn afgesteld dat, wanneer je de spanning van de elastiek afhaalt, deze nog net volledig terug de hengeltop inloopt. Het elastiek moet dan niet strakker of losser staan, maar perfect onder spanning.
SIDE PULLER
Tegenwoordig heb je ook nog de verschillende puller-systemen die je ongelooflijk goed kunnen helpen tijdens de dril van een gehaakte vis. Eerst waren er de Pulla-bungs waar elastiek doorheen liep en waardoor je tijdens het landen van een vis meer druk kon uitoefenen door simpelweg een stukje elastiek uit de bung te trekken, waardoor er meer spanning op kwam te staan. Wat later kwamen de eerste hengels op de markt die topsets hadden met een zogeheten side puller-systeem. De gebruikte elastiek hangt daarbij ergens bij de verbinding tussen het tweede en derde hengeldeel uit het daar vaak versterkte hengeldeel. Deze side puller-systemen zijn echt een fantastische uitvinding en eigenlijk zo’n simpele hulp om grote vissen ook echt in het schepnet te krijgen!
ZO WERKT DE SIDE PULLER
Je kunt altijd voor de juiste spanning op de elastiek zorgen door simpelweg een rubber kraaltje tegen het hengeldeel te positioneren en het laatste stuk elastiek uit de hengel te laten bungelen. Je hebt van dat stukje elastiek tijdens het vissen geen last. Wanneer je een echt grote vis haakt, dan zal dat laatste stukje elastiek door de rubber kraal heen, al dan niet gedeeltelijk, in het hengeldeel schuiven en je helpen door de extra rekkracht die zo wordt gecreëerd. Simpelweg nadat de vis gevangen is even het kraaltje op de juiste plek terugschuiven en je vist weer op exact dezelfde manier.
