Voor veel karpervissers staan particles als aas in de schaduw van boilies. De complexe, tijdrovende bereidingswijze van dit aas is hier medeverantwoordelijk voor. Bernd Brink laat zien hoe je de voorbereidingen binnen de perken houdt. Hij is ervan overtuigd dat particles, mits goed ingezet, vaak betere vangers zijn dan boilies.
Tekst en foto’s: Bernd Brink
Granen, peulvruchten en noten kunnen topaas zijn voor karper. Bij karpervissers staat dit aas bekend onder de verzamelnaam particles. De naam komt, als zoveel karpertermen, uit het Engels. Particle betekent deeltje of stukje. De naam is logisch gekozen, omdat een particle altijd klein aas is. Ze worden in de karpervisserij gebruikt als aas, maar zijn vooral populair als voer. Vraag een karpervisser waarom particles niet populair zijn aan de haak, dan krijg je doorgaans de volgende reden te horen: ze leveren te veel ongewenste bijvangsten op. Bovendien is de bereiding en het gesleep met zware emmers voor veel vissers te veel gedoe. Het zijn allemaal legitieme redenen om het aas niet te gebruiken. Toch is het niet terecht dat particles worden overschaduwd door boilies; je moet ze dan wel onder de juiste omstandigheden en in de juiste situatie inzetten.
Het is logisch dat je op een witviswater na de tiende brasem gefrustreerd raakt en naar een grote boilie grijpt. Hier heb je dan ook meestal niets te zoeken met particles. Maar dat is niet op ieder water het geval. Je moet het proberen en ik verzeker je dat er situaties zijn waar de vangsten verrassend zijn en waar je bijna geen bijvangsten hebt. Het bereiden van particles blijft meer werk dan het openscheuren van een zak boilies. Tegenwoordig zijn er ook genoeg aanbieders van prima kant-en-klaar bereide particles, maar ik doe dat toch het liefste zelf. Als je een avondje hard doorwerkt, kun je in één keer een flinke voorraad aanleggen. Aan de plakkerigheid is weinig te doen. Maar wie liever met schone handen op een klapstoeltje een biertje pakt, kan misschien beter gewoon gaan kamperen.
Soms zijn bijvangsten ook wel leuk, zoals deze fraaie zeelt en kroeskarper.
STRATEGISCH VOEREN
Het argument dat je met zware emmers moet slepen, vind ik nonsens. Die zware emmers zijn eerder een voordeel. De meeste vissers kunnen het zich niet veroorloven om zulke hoeveelheden boilies mee te nemen. Particles zijn veel goedkoper per kilo. En ook al hoef je niet altijd enorme hoeveelheden bij je te hebben, als het nodig is dan is het zeker mogelijk. Die gunstige prijs maakt het bovendien voor jonge vissers goed mogelijk om met particles aan de slag te gaan.
Zo’n emmer met particles in één keer leeggooien op je stek is meestal niet de juiste voertactiek. Maar op groot water met een flink witvis- en karperbestand begin je met 500 gram boilies weinig; dat is een druppel op een gloeiende plaat. Op zulke plekken zet ik een kilo of wat particles in als een strategische en voordelige aanvulling op mijn gevoerde boilies. De particles houden vooral de witvis bezig, zodat de karper zich op de boilies en mijn haakaas kan concentreren. Het is me een raadsel waarom veel vissers uitsluitend boilies gebruiken als aas én voer. Komt dit op jouw thuiswateren veel voor, dan kan het zeker lonen om particles als haakaas in te zetten. Boilies worden al snel met gevaar geassocieerd, maar met al die boilies als voer en haakaas hebben de karpers op jouw water geen slechte ervaringen met particles. Ook niet als ze wel particles voeren, maar er niet mee vissen! Door met noten, zaden en granen te vissen doe je iets anders dan collega-vissers; dit kan een extreem succesvolle tactiek zijn. Het betekent natuurlijk niet dat je jouw hengelsteunen voor de voerplek van collega-vissers moet zetten.
En niet alleen daarom is het handig om met particles te vissen. Vergeleken bij boilies zijn veel particles als haakaas beter bestand tegen de scharen van rivierkreeften, die een boilie in een paar minuten van de hair knippen.
PARTICLES BEREIDEN
Niet alle particles moeten per se voor gebruik worden gekookt. Soms is het wellen (weken) in water voldoende. En soms is zelfs dat niet nodig. Het is een broodjeaapverhaal dat karpers zouden doodgaan als ze droge graankorrels eten die in de karper opzwellen. In de karperteelt worden graankorrels gortdroog aan de karpers gevoerd… De korrels zijn te kort in het spijsverteringskanaal van de karper om enig kwaad te kunnen doen. Het wellen en koken van particles heeft echter wel voordelen; droge graankorrels en zaden absorberen het water waarin ze liggen. In de muffe modder is dat niet echt een delicatesse. Door het wellen nemen bovendien de smaak en geur toe en wordt het aas ook beter verteerbaar. Na het wellen kook ik daarom meestal de particles.
Als ik meerdere keren per week voer, in het weekend vis en iedere keer nieuwe particles bereid, is dat een tijdrovende bezigheid. Daarnaast kost het ook veel gas of stroom om iedere keer weer zo’n grote pan op het fornuis te hebben. De lagere kosten van het aas vallen dan weer weg tegen een hogere energierekening. Het koken van een voorraad levert je dus niet alleen tijdwinst op, het is ook nog eens een stuk energiezuiniger dan dezelfde hoeveelheid in drie keer te koken. Ik gebruik een inmaakketel met sapfunctie. Deze kookpot met eigen stroomvoorziening is ideaal. Eenvoudige modellen zijn voor een euro of 60 te koop. In mijn ketel van 27 liter kan ik 9 kilo droge tijgernoten met 10 centimeter water bedekken, zonder dat de ketel overkookt. Het is belangrijk om uit te vinden hoe lang het duurt voordat het water kookt. Ken je de juiste verhoudingen en tijden, dan is het koken een fluitje van een cent. Het water in mijn ketel kookt na 50 minuten. Daarna duurt het drie kwartier voordat de noten zijn gekookt. Ik zet de kookwekker dus op 95 minuten en hoef er verder niet naar om te kijken.
Hoe langer de kooktijd, des te zachter wordt het aas. Behalve bij tijgernoten, die na een bepaalde kooktijd niet meer zachter worden. De tijd dat je particles in heet water laat staan heeft ook effect op de hardheid. Je kunt de kooktijd dus beperken als je niet direct afgiet, maar de particles een paar uur in het kookvocht laat staan. Het uitvinden welke tijden je hiervoor aanhoudt is een kwestie van proberen. Bovendien is het kookvocht ook een attractor van zichzelf. Laat je tijgernoten en maïs een aantal dagen in het kookvocht staan, dan gaan ze gisten. De noten produceren dan een suikerhoudend slijm terwijl de maïs een onaangename lucht verspreidt. Laat je er niet door afschrikken. Karpers zijn zot op gefermenteerde tijgernoten en maïs.
HOUDBAARHEID
Bij het maken en aanleggen van een voorraad particles moet je goed nadenken over de houdbaarheid. Maak je genoeg voor een week, dan kun je de voorraad in het kookvocht laten staan en de benodigde particles er met een zeef uitscheppen. Een langere houdbaarheid kun je bereiken door per kilo particles 500 gram suiker aan het weekwater toe te voegen. Dat is niet goedkoop en de kleverige massa die ontstaat is niet voor iedereen weggelegd. Beter is het om zout aan het water toe te voegen: 100 gram per kilo particles. Dit werkt niet alleen conserverend, het is ook een geweldig lokmiddel. Een vismaat van me gebruikt met groot succes zoute tijgernoten. De karpers zijn er gek op. Bewaar de zoute massa niet in de ketel. Door het zout kan het metaal gaan roesten. Giet het mengsel daarom over in een kunststof emmer. Afhankelijk van de temperatuur en de hoeveelheid zout of suiker kun je de particles enkele weken bewaren.
Er kleven wel nadelen aan deze bewaarmethode; de particles veranderen van consistentie en fermentatiegraad en zout/suikergehalte. Dit ga ik tegen door de particles in te vriezen zodra ze op hun best zijn. Ik gebruik kleine plastic zakjes die ik gemakkelijk in de vriezer kan opbergen. Ik pak zoveel zakjes als ik nodig denk te hebben en laat die ontdooien. Eenmaal ontdooid zijn de particles twee tot vier dagen houdbaar. Als ik een langere sessie plan laat ik een gedeelte ontdooien en bewaar ik de rest in een koelbox.
Opvallend of onopvallend? Deze lichte montage presenteert de particles zoals het hoort. Moet het opvallend, gebruik dan kunststof particles in neonkleuren. Onopvallend? Pak dan een paar stukjes kurk.
PVA-VRIENDELIJKE PARTICLES
PVA en particles kunnen niet zo goed met elkaar overweg. Het in water oplosbare materiaal smelt al snel door de natte particles. Drogen helpt, maar uiteindelijk zorgt het restvocht er toch voor dat de PVA vroegtijdig oplost. Om dit te voorkomen roer ik genoeg zout door 200 ml water tot het zout niet meer oplost. Ik was de particles erin waarna ik de PVA-zakjes of -sticks vul. Omdat PVA geen verbinding aangaat met zoutwater, lost het pas op als het op de stek terechtkomt.
KLEIN HAAKAAS
De presentatie van particles luistert behoorlijk nauw. Karper zuigt voedsel naar binnen en kan de zuigdruk heel fijn doseren. Dat kunnen ze omdat ze anders voortdurend wolken modder in hun bek zouden krijgen. Eten ze kleine particles, dan passen ze hun zuigkracht aan. Een stijve rig met vijf maïskorrels gedraagt zich anders dan een enkel licht korreltje. Dat is een waarschuwing voor de karper dat er iets niet in orde is. Slechts één of twee korrels aan de hair is ook geen oplossing. Deze aanbieding is niet in balans op een standaardmontage met line-aligner en een maat 4 haak. Een haak in maat 10 geeft weer onvoldoende inhaking en buigt snel open.
Ik vis daarom particles met een kleine, sterke haak maat 6 of 8 aan een simpele multi-rig, zonder toeters of bellen. Op de hair bevestig ik drijfmateriaal (kurk of foam) om het aas boven de hair te laten drijven. Het drijflichaam knip ik zodanig bij dat het aas nét niet drijft, maar mooi uitgebalanceerd in het water hangt. Een soort van wafter dus. Deze uitgebalanceerde montage geeft de karper geen kans. Het aas vliegt als het ware in de karperbek, zelfs met lage zuigdruk. Voor een onopvallende aasaanbieding kun je het beste kurk gebruiken als drijfmateriaal. Ik geloof echter wel in het visueel markeren van mijn aas. Daarvoor gebruik ik graag drijvende imitatie-maïskorrels of -tijgernoten in neonkleuren: geel en roze zijn mijn favorieten. De drijvende imitatie-aasjes zorgen voor een betere balans. Gepelde tijgernoten zijn trouwens wit en vallen ook goed op in het water.
VOEREN OP AFSTAND
Particles laten zich moeilijk werpen. Voor het voeren tot 25 meter ver gebruik ik een gewone bait spoon. Moet het verder, dan pak ik mijn ‘spod rod’: een 4,5 lbs. long-cast-hengel die ik gebruik met een grote molen en 18/00 dyneema. Hiermee krijg ik de spod/spomb met voer meer dan 100 meter ver.
Mijn spod is een Fox Impact. Deze is met één hand te vullen, is helemaal gesloten en valt pas open als hij het water raakt. Met het voer in een bait bucket die ik met een boilie caddy omsnoer kan ik de spod snel vullen en kan ik zo snel en op grote afstand voeren.
Karpervissen is veel meer dan alleen boilies. Geef particles een kans, de karpers wachten op je!
MIJN FAVORIETE PARTICLES
Maïs:
- Voordelig geprijsd
- Ook zonder koken een goede vanger
- Gefermenteerd een goede karperlokker
- Bereiding: 24 uur wellen, 10 minuten koken
Pinda’s:
- Worden weinig gebruikt en daarom interessant voor dressuurwateren
- Visueel aantrekkelijk aas door de lichte kleur
- Bereiding: 24 uur wellen, 15 minuten koken
Tijgernoten:
- De selectiefste particle
- Blijft lang aan de hair zitten
- Ontwikkelt na 2 tot 4 dagen fermenteren een slijm waar karpers dol op zijn
- Bereiding: 24 uur wellen, 45 minuten koken
